Tạp chí săn mồi, chia nhỏ bài, tác giả danh dự, mua bán quyền tác giả — cả bốn đều là phản ứng với cùng một áp lực: một hệ thống đánh giá đếm số bài.
Nhìn từng hiện tượng riêng lẻ thì đó là vấn đề đạo đức cá nhân. Nhìn cùng lúc thì đó là vấn đề thiết kế của hệ thống đánh giá.
Cơ chế
- Tiêu chí đếm số bài tạo ra nhu cầu về số bài.
- Nhu cầu đó tạo ra thị trường cho nơi đăng dễ.
- Người chịu áp lực lớn nhất và có ít lựa chọn nhất là người mắc nhiều nhất.
- Đổi hành vi cá nhân mà không đổi tiêu chí thì áp lực vẫn còn nguyên.
Ai chịu áp lực nặng nhất
- Nghiên cứu sinh có yêu cầu số bài để bảo vệ.
- Người sắp hết hạn hợp đồng.
- Người làm hồ sơ chức danh.
- Người ở cơ sở có tiêu chí cứng về số lượng.
Điều cá nhân làm được
- Chọn nơi có bình duyệt thật, kể cả khi chậm hơn.
- Nói không với đề nghị đứng tên bài mình không tham gia.
- Không mua và không bán quyền tác giả — đây là ranh giới không thương lượng.
- Với người hướng dẫn: đừng đẩy áp lực số lượng xuống học trò.
Điều tổ chức làm được
- Đánh giá dựa trên vài công trình tiêu biểu do ứng viên chọn, không đếm tổng.
- Ghi nhận các loại đóng góp khác: dữ liệu, phần mềm, chuyển giao, giảng dạy.
- Đọc công trình thay vì đọc danh sách.
- Thay đổi này đang lan rộng ở nhiều nơi.
Vì sao đáng quan tâm
- Nó làm hỏng bản ghi khoa học mà mọi người đều dựa vào.
- Nó lãng phí kinh phí công.
- Nó thiệt nhất cho người trung thực làm việc chậm và kỹ.
Một điều đáng nhớ
Đánh giá dựa trên vài công trình tiêu biểu do chính ứng viên chọn là thay đổi đơn lẻ có hiệu lực nhất.
Nó không đòi hệ thống phải phát hiện được tạp chí kém, không đòi ai phải giám sát ai. Nó chỉ khiến việc có thêm một bài ở nơi không ai đọc trở nên hoàn toàn vô nghĩa.
Câu hỏi thường gặp
Áp lực đếm bài tạo ra những gì?
Tạp chí săn mồi, chia nhỏ bài, tác giả danh dự và mua bán quyền tác giả — cả bốn đều là phản ứng với cùng một áp lực.
Cơ chế hoạt động thế nào?
Tiêu chí đếm số bài tạo nhu cầu về số bài, nhu cầu đó tạo thị trường cho nơi đăng dễ, và người chịu áp lực lớn nhất với ít lựa chọn nhất mắc nhiều nhất.
Ai chịu áp lực nặng nhất?
Nghiên cứu sinh có yêu cầu số bài để bảo vệ, người sắp hết hạn hợp đồng, người làm hồ sơ chức danh, và người ở cơ sở có tiêu chí cứng về số lượng.
Cá nhân làm được gì?
Chọn nơi có bình duyệt thật kể cả khi chậm hơn, nói không với đề nghị đứng tên bài không tham gia, không mua bán quyền tác giả, và không đẩy áp lực xuống học trò.
Thay đổi nào hiệu lực nhất?
Đánh giá dựa trên vài công trình tiêu biểu do ứng viên chọn — nó khiến việc có thêm một bài ở nơi không ai đọc trở nên vô nghĩa.
