Hai sai phạm về tác giả trông ngược nhau nhưng cùng một gốc: danh sách tác giả phản ánh quan hệ quyền lực thay vì phản ánh đóng góp.
Thêm tên trưởng đơn vị không tham gia, và bỏ tên người viết thuê hoặc người kỹ thuật đã đóng góp thực chất — cả hai đều làm sai lệch bản ghi khoa học.
Tiêu chuẩn thường dùng
- Đóng góp đáng kể vào ý tưởng, thiết kế, thu thập hoặc phân tích.
- Tham gia viết hoặc sửa chữa có tính phản biện.
- Duyệt bản cuối cùng.
- Chịu trách nhiệm về tính chính xác của công trình.
- Thường phải đạt tất cả, không phải chỉ một.
Tác giả danh dự
- Thêm tên vì chức vụ, vì cấp kinh phí, hoặc vì lịch sự.
- Cấp kinh phí một mình không đủ để đứng tên.
- Là trưởng đơn vị một mình cũng không đủ.
- Nó làm loãng trách nhiệm — khi có vấn đề, không ai chịu.
Tác giả bị bỏ sót
- Người kỹ thuật đóng góp thiết kế thí nghiệm, không chỉ vận hành.
- Nghiên cứu sinh đã rời nhóm trước khi bài được viết.
- Người viết bản thảo mà không được ghi tên.
- Người ở vị thế yếu không đòi được, nên trách nhiệm thuộc về người mạnh.
Cách phòng
- Bàn về tác giả từ đầu dự án, không phải khi nộp bài.
- Ghi lại đóng góp trong lúc làm.
- Dùng phần mô tả đóng góp cụ thể trong bài.
- Rà lại danh sách khi có người tham gia hoặc rời đi.
Khi bạn được mời đứng tên
- Hỏi mình đã đóng góp gì thực chất.
- Từ chối nếu không đủ — bạn cũng chịu trách nhiệm nếu bài có vấn đề.
- Đọc kỹ bản thảo trước khi đồng ý.
- Đứng tên nghĩa là bảo đảm, không phải nhận quà.
Một điều đáng nhớ
Đứng tên một bài nghĩa là bảo đảm cho tính chính xác của nó.
Người nhận tên vì lịch sự cũng nhận luôn trách nhiệm nếu bài đó bị rút — và khi chuyện đó xảy ra, lập luận rằng mình không thực sự tham gia vào công trình là lập luận không ai chấp nhận, kể cả người đưa ra nó.
Câu hỏi thường gặp
Tiêu chuẩn xác định quyền tác giả là gì?
Đóng góp đáng kể vào ý tưởng thiết kế thu thập hoặc phân tích, tham gia viết hoặc sửa có tính phản biện, duyệt bản cuối, và chịu trách nhiệm về tính chính xác — thường phải đạt tất cả.
Tác giả danh dự là gì?
Thêm tên vì chức vụ, vì cấp kinh phí hoặc vì lịch sự — cấp kinh phí hay là trưởng đơn vị một mình đều không đủ để đứng tên.
Ai hay bị bỏ sót?
Người kỹ thuật đóng góp thiết kế thí nghiệm, nghiên cứu sinh đã rời nhóm trước khi bài được viết, và người viết bản thảo mà không được ghi tên.
Cách phòng là gì?
Bàn về tác giả từ đầu dự án, ghi lại đóng góp trong lúc làm, dùng phần mô tả đóng góp cụ thể trong bài, và rà lại khi có người tham gia hoặc rời đi.
Đứng tên một bài nghĩa là gì?
Bảo đảm cho tính chính xác của nó — người nhận tên vì lịch sự cũng nhận luôn trách nhiệm nếu bài bị rút.
