Nhóm liên quan tới nội dung
Đạo văn
Từ chép nguyên văn không ghi nguồn tới diễn đạt lại quá sát. Phổ biến nhất và thường không cố ý — gốc rễ nằm ở khâu ghi chép. Ba quy tắc phòng: ghi nguồn ngay lúc chép kèm số trang; phân biệt rõ lời tác giả với diễn giải của bạn trong ghi chú; đóng tài liệu gốc lại khi viết phần diễn đạt lại.
Tự đạo văn và công bố trùng lặp
Dùng lại nguyên văn phần bài trước của chính mình mà không ghi rõ, hoặc đăng cùng một nghiên cứu ở hai nơi. Chính sách khác nhau giữa các tạp chí — hãy hỏi trước khi dùng lại nội dung cũ, kể cả nội dung của chính bạn.
Chia nhỏ công trình quá mức
Tách một nghiên cứu thành nhiều bài mỏng để tăng số lượng. Không phải lúc nào cũng là vi phạm, nhưng bị đánh giá thấp trong giới chuyên môn và có thể vướng chính sách của tạp chí.
Nhóm liên quan tới dữ liệu
- Bịa hoặc sửa dữ liệu. Vi phạm nghiêm trọng nhất.
- Chọn lọc kết quả theo hướng có lợi, giấu kết quả không ủng hộ giả thuyết.
- Thử nhiều phân tích rồi chỉ báo cáo cái có ý nghĩa mà không khai báo.
- Xử lý hình ảnh vượt mức cho phép. Nhiều tạp chí có quy định cụ thể về chỉnh sửa hình.
Cách phòng hiệu quả nhất: ghi mọi bước xử lý bằng mã lệnh thay vì thao tác tay, giữ nhật ký các quyết định trong quá trình phân tích, và cân nhắc đăng ký kế hoạch phân tích trước khi nhìn dữ liệu.
Nhóm liên quan tới tác giả
- Đưa tên người không đóng góp thực chất.
- Bỏ sót người có đóng góp thực chất, kể cả học viên và kỹ thuật viên.
- Thêm hoặc bớt tác giả mà không có sự đồng ý của tất cả.
- Bán hoặc trao đổi vị trí tác giả.
Cách phòng: thống nhất nguyên tắc ghi công bằng văn bản ngay khi bắt đầu, dựa trên tiêu chí tác giả của tạp chí bạn nhắm tới; giữ bản ghi ai làm gì trong quá trình; và bảo đảm mọi tác giả đọc và đồng ý bản cuối.
Nhóm liên quan tới quy trình
- Nộp trùng — gửi cùng lúc nhiều tạp chí. Vi phạm nghiêm trọng.
- Không khai báo xung đột lợi ích — tài trợ, quan hệ với doanh nghiệp liên quan.
- Không khai báo phê duyệt đạo đức với nghiên cứu cần có.
- Can thiệp vào quy trình bình duyệt — đề xuất người bình duyệt giả, liên hệ trước với người bình duyệt.
- Sử dụng nội dung bản thảo mà mình được mời bình duyệt.
Về công cụ tạo văn bản
Chính sách đang được các tạp chí bổ sung và khác nhau. Hai điểm chung ở hầu hết nơi: công cụ không được ghi là tác giả, và việc sử dụng phải được khai báo theo yêu cầu của tạp chí. Ngoài ra, mọi khẳng định và trích dẫn phải được bạn kiểm chứng từ nguồn gốc — các công cụ này có thể tạo ra tài liệu tham khảo không tồn tại.
Nếu phát hiện mình đã vi phạm
Chủ động báo cho toà soạn, cho đồng tác giả và cho đơn vị công tác. Tuỳ mức độ, cách xử lý có thể là đính chính hoặc rút bài. Rút bài do chính tác giả đề nghị được nhìn nhận rất khác so với rút bài do bị phát hiện.
Nếu nghi ngờ người khác vi phạm
Đừng cáo buộc công khai khi chưa chắc. Tập hợp bằng chứng cụ thể và liên hệ toà soạn hoặc bộ phận phụ trách liêm chính của cơ sở liên quan, theo quy trình chính thức. Một cáo buộc sai gây thiệt hại rất lớn và khó khắc phục.
Lưu ý: chính sách của từng tạp chí, từng nhà tài trợ và từng cơ sở đào tạo khác nhau và thay đổi theo thời gian. Hãy đối chiếu với quy định hiện hành của chính nơi bạn làm việc cùng trước khi ra quyết định.
