Chỗ lệch nhiều nhất trong một bài báo nằm giữa phần kết quả và phần bàn luận.
Số liệu cho thấy một mối liên hệ vừa phải trong một nhóm cụ thể; đến phần bàn luận nó đã thành một tuyên bố về cơ chế, áp dụng cho mọi trường hợp. Phản biện đọc hai phần cạnh nhau và thấy ngay khoảng cách đó.
Cấu trúc dùng được
- Nhắc lại phát hiện chính, một đoạn ngắn.
- Đặt nó vào bối cảnh tài liệu: khớp hay không khớp với cái đã biết.
- Giải thích chỗ không khớp, nếu có.
- Nêu hạn chế một cách nghiêm túc.
- Nêu ý nghĩa, tương xứng với bằng chứng.
- Kết luận một đoạn.
Nêu hạn chế cho đúng
- Nêu hạn chế thật ảnh hưởng tới kết luận, không nêu hạn chế hình thức.
- Nói rõ nó ảnh hưởng thế nào, không chỉ liệt kê.
- Đừng dùng câu "cần nghiên cứu thêm" thay cho việc nêu hạn chế cụ thể.
- Nêu hạn chế làm bài mạnh lên, không yếu đi.
Ngôn ngữ tương xứng với bằng chứng
- Nghiên cứu quan sát thì nói liên hệ, không nói gây ra.
- Một nghiên cứu thì nói gợi ý, không nói chứng minh.
- Mẫu hẹp thì nói trong nhóm này, không nói nói chung.
- Đây là chỗ phản biện soi kỹ nhất.
Chỗ hay bị bỏ sót
- Không thảo luận kết quả trái với giả thuyết ban đầu.
- Không nhắc tới nghiên cứu trái chiều đã công bố.
- Không nói giải thích thay thế nào cũng phù hợp với dữ liệu.
- Bỏ qua ba điều này làm bài trông thiếu trung thực dù không cố ý.
Kết thúc
- Kết luận nói điều bạn thật sự chứng minh được.
- Không lặp lại toàn bộ bàn luận.
- Không mở rộng ra một tuyên bố lớn hơn ở câu cuối.
Một điều đáng nhớ
Đọc phần kết quả và phần bàn luận cạnh nhau trước khi nộp.
Nếu bàn luận nói mạnh hơn kết quả, phản biện sẽ thấy — và đó là loại nhận xét khó phản hồi nhất, vì cách duy nhất để trả lời là viết lại phần bàn luận cho đúng với dữ liệu bạn thực sự có.
Câu hỏi thường gặp
Chỗ nào trong bài dễ nói quá nhất?
Phần bàn luận — số liệu cho thấy liên hệ vừa phải trong nhóm cụ thể nhưng bàn luận biến nó thành tuyên bố về cơ chế áp dụng cho mọi trường hợp.
Cấu trúc bàn luận nên thế nào?
Nhắc lại phát hiện chính, đặt vào bối cảnh tài liệu, giải thích chỗ không khớp, nêu hạn chế nghiêm túc, nêu ý nghĩa tương xứng bằng chứng, và kết luận một đoạn.
Nêu hạn chế thế nào cho đúng?
Nêu hạn chế thật ảnh hưởng tới kết luận chứ không phải hạn chế hình thức, nói rõ nó ảnh hưởng thế nào, và đừng dùng câu cần nghiên cứu thêm để thay thế.
Ngôn ngữ nên tương xứng thế nào?
Nghiên cứu quan sát thì nói liên hệ không nói gây ra, một nghiên cứu thì nói gợi ý không nói chứng minh, mẫu hẹp thì nói trong nhóm này.
Cách kiểm tra trước khi nộp là gì?
Đọc phần kết quả và phần bàn luận cạnh nhau — nếu bàn luận nói mạnh hơn kết quả thì phản biện sẽ thấy.
